Rotmans: “Heffing nieuwbouw om perverse marktprikkels tegen te gaan”

Jan Rotmans, professor ‘Transitiemanagement’ aan de Erasmus Universiteit Rotterdam is een van de twee key note sprekers tijdens het symposium ‘Groen vastgoed, goed verhuurd?’. Hoe ziet Rotmans de verduurzaming van de gebouwde omgeving in Nederland? Het gesprek start over het VPRO-programma ‘Slag om Nederland’. Bij de eerste aflevering van dit programma, is een mechanisme binnen de vastgoedwereld, verdienen aan nieuwbouw, inzichtelijk gemaakt door in te zoomen op het nieuwe hoofdkantoor van KPMG in Amstelveen. Naar verluidt hebben de partners van KPMG samen 25 miljoen euro verdiend aan het nieuwe kantoor. Het adviesbureau, dat zich voorstaat op haar duurzame imago, laat vijfhonderd meter verder een leeg kantoor achter.

Tijdens de Nacht van de Duurzaamheid werd het nummer ‘Rebel, Rebel’ gedraaid terwijl u het podium opkwam. Komt de rebel in u los als u de case van KPMG ziet?
Rotmans: “Ik ben altijd een rebel geweest. De perverse marktprikkels stimuleren het om een nieuw kantoorgebouw neer te zetten. Onder het mom van duurzaamheid wordt er geld verdiend. Als een grote huurder zich aanbiedt om een gebouw voor langere tijd te huren, wordt de prijs enorm opgedreven. Dat mechanisme, dat al jarenlang bestaat, komt nu aan de oppervlakte omdat er grootschalige leegstand is. De crisis zie ik als een zegen, omdat er niet meer onverwijld gebouwd kan worden. De afgelopen zestig jaar is er voor acht miljoen mensen gebouwd. De komende vijftig jaar kan er maar voor achthonderdduizend mensen gebouwd worden, slechts tien procent”.

Is er een oplossing voor dit mechanisme in de vastgoedwereld?
Rotmans: “De perverse prikkels en de daarmee samenhangende corruptie moeten uit de markt gesloopt worden. Keer het systeem om. Als er een nieuw gebouw neergezet wordt, zou er geen beloning moeten komen, maar een heffing. Deze heffing moet hoog genoeg om partijen ervan te weerhouden te gaan bouwen. Als we ervan uitgaan dat KPMG 25 miljoen euro heeft verdiend aan een nieuw kantoor, dan denk ik aan een heffing van vijf tot tien procent op de totale investering.”

U gaat ook een stap verder dan het gebouw. Volgens u moeten vastgoedeigenaren – en beleggers ook verantwoordelijk gesteld worden voor het gebied erom heen?
Rotmans: “Klopt. Een duurzaam gebouw moet iets aan de kwaliteit en samenhang van een gebied toevoegen. Het nieuwe TNT-gebouw in Hoofddorp staat in een foeilelijke omgeving. Daar staan drie gebouwen naast die volstrekt niet duurzaam zijn. Wat heb je aan een duurzaam gebouw als de omliggende omgeving totaal niet duurzaam is?”

Verantwoording voor het gehele gebied heeft nogal wat  consequenties voor de betrokken partijen..
Rotmans: “Het betekent dat een gebied anders geëxploiteerd moet gaan worden. Je krijgt andere verdienmodellen. De investeerder gaat profiteren van het rendement van een gebied in plaats van een enkel gebouw. Rendement in termen van schone energie, schone lucht, schoon water etc. Het betekent dat een gezamenlijke verantwoordelijkheid gedeeld wordt. Dat vergt een andere manier van denken. Tijdens het symposium zal ik een voorbeeld presenteren van dit idee”.

Foto: Cobouw