Het Libanon Lyceum voor Mavo, Havo, Atheneum en Gymnasium huist in twee monumentale gebouwen aan de Mecklenburglaan en de Ramlehweg in Rotterdam. Gebouwbeheerder Remco Verheij van het Libanon Lyceum vertelt hoe hij het binnenmilieu op zijn school werd verbeterd en hoe het energieverbruik werd verminderd.
Luchtkwaliteit
Het probleem van het Libanon Lyceum is dat de luchtkwaliteit niet voldoet aan de wettelijke normen. Het probleem is bekend. Onderzoek van Strukton Worksphere in opdracht van de Rotterdamse VO-Raad wijst uit dat meerdere Rotterdamse scholen te kampen hebben met een slechte of matige luchtkwaliteit. Landelijk is Rotterdam hierin niet uniek. Verheij: “In de praktijk wordt dit nu opgelost door ramen en deuren tijdens de pauzes open te zetten. Het is, voor zover ik weer, geen risico voor de volksgezondheid. Er wordt hier al bijna honderd jaar les gegeven zonder problemen. Maar het is wel een probleem dat moet worden opgelost”.
Investeringsgat
Verheij heeft op basis van twee externe adviesrapporten een plan opgesteld om dit probleem bij zijn school aan te pakken. Bij de doorrekening van de maatregelen diende zich gelijk een niet op te lossen probleem aan: een deel van het plan bleek niet uitvoerbaar omdat er niet voldoende budget voorhanden was. Verheij kwam met zijn calculatie uit op twaalfduizend euro per lokaal. Maximaal zestig procent van 7.500 euro, oftewel 4.500 euro per lokaal, kon via de subsidie van AgentschapNL worden gedekt. De resterende 7.500 euro kon de school niet ophoesten. In totaal ging het om een investeringstekort van ruim twee ton euro. Verheij: “De Stichting Bestuur Openbaar Onderwijs Rotterdam heeft ons wel een lening aangeboden, maar de aflossing ervan zou ten koste gaan van ons onderhoudsbudget. Lenen was daarom niet mogelijk. Ik denk dat het subsidiebedrag van AgentschapNL te laag ligt. Dat wijzen ook andere kostenramingen bij andere scholen uit”.
Maatregelen
Het financieringstekort heeft tot gevolg dat de school nu één etage van één locatie heeft kunnen aanpakken, in plaats van zeven etages op twee locaties. Bij deze etage zijn de volgende maatregelen getroffen:
- Mechanische ventilatie (af- en aanvoer) met HR++-warmteterugwinning met dubbele warmtewisselaar
Op deze locatie (Mecklenburglaan) is tevens aanwezig: - Gebouwbeheersysteem
- In iedere ruimte een regelaar en sensoren
- Temperatuurregeling op afstand
Beide gebouwen zijn voorzien van:
- HF T5 verlichting
- Automatische daglicht na-regeling
- Dak isolatie
- Natuurlijke luchtstroom door de ramen (Ramlehweg)
- Alle ramen zijn gangbaar gemaakt (Mecklenburglaan)
Locatie Palestinastraat
- CO2 gestuurde balans ventilatie van kantine en mediatheek met Warmteterugwinning
Verheij: “De terugverdientijd was niet bepalend bij de maatregelen. Ten eerste moet elke maatregel met een terugverdientijd onder de vijf jaar, verplicht worden uitgevoerd door de DCMR (Milieudienst Rotterdam). Sommige maatregelen met een langere terugverdientijd zijn gecombineerd met onderhoud dat toch al nodig was. We hebben ook sommige ingrepen juist niet uitgevoerd. Zo behalen, door goed onderhoud, onze CV-ketels die twintig jaar oud zijn, nog steeds voldoende rendement en was vervanging niet nodig”.
Resultaat
Door het project wordt er in de lokalen van aangepaste etage negenhonderd m2 lucht per uur ververst. Door de nieuwe verlichting wordt er zeventig tot tachtig procent bespaard op het elektriciteitsverbruik van de verlichting. Ook komen er in de winter minder temperatuurfluctuaties voor en kan de temperatuur naar behoefte worden ingeregeld. Verheij: “In de periode tussen 2009 en 2010 hebben we twintig procent kunnen besparen op het energieverbruik. In de periode tussen 2010 en 2011, met een strenge winter in 2010, hebben we nog steeds tien procent op ons energieverbruik bespaard”.
Tips
Verheij geeft aan de hand van zijn ervaringen de volgende tips:
- Meten is weten
- Zorg ervoor dat intern iemand de tijd en ruimte krijgt om vakkennis en ervaring op te doen en oplossingen aan te dragen
- Informeer anderen binnen de organisatie wat het project behelst
- Uiteindelijk draait alles om geld. Zorg dat er voldoende budget voorhanden is om het project uit te voeren
- Pas die technieken toe die aansluiten bij, in dit geval, het monumentale karakter van het gebouw
Grootschalig onderzoek energieverbruik
Verheij pleit voor meer geld vanuit het Rijk om het probleem van de luchtkwaliteit op te lossen. Verheij: “Vanuit het Rotterdamse was er nu geen geld voor om het gehele project uit te voeren. Vanuit het Rijk zou er financieel bijgesprongen moeten worden om dit probleem op te lossen. Wat betreft het energieverbruik is een interessante stap een grootschalig onderzoek naar het energieverbruik van scholen. In de regio Rotterdam bijvoorbeeld in samenwerking met DCMR. Verheij: “Het zou mooi zijn als we het energieverbruik kunnen weergeven in kilowattuur per leerling of kWh per m2 schoolgebouw. Dan krijg je precies in beeld wat het verbruik is per type onderwijs en gebouw en kun je van daaruit onderzoeken hoe de verschillen ontstaan en de kennis gebruiken om grootschalig energie, en geld, te besparen. Dit kan uiteraard ook voor het gasverbruik.
Gerelateerde artikelen:
