Columns

Opinie Energiebesparing: ‘Als ik het maar eens zag, meneer’

Door Gerben van Dijk – Afgelopen week had ik samen met Jeroen Vanson van Meer Met Minder Theo D’Achard van Enschut op bezoek. Hij had een steekwagentje bij zich met daarop koffers vol met apparatuur. Ik was in de veronderstelling dat we het ging hebben over De Energiewerkplaats en kwaliteitsborging – dat gebeurde ook, maar het werd vooral een middag vol inspirerend en aanschouwelijk onderwijs. Meten is weten Theo is de oprichter van Gevelscan. Met dit bedrijf voert hij de strijd tegen energieverspilling en faalkosten in de bouw. De koffers gingen open en al snel stond de tafel vol met apparatuur. Theo vertelde dat hij op zoek was naar mogelijkheden om niet alleen na afloop van een project de kwaliteit te beoordelen, maar ook tijdens een project. Achteraf kan een blowerdoor test, ook wel luchtdichtheidstest, worden gedaan zodat je weet hoe […]

Opinie: Kantoren duurzaam renoveren als waardevaste investering? Natuurlijk!

Door Eelco Ouwerkerk (Kantoren manager bij Energiesprong | Platform31) – De markt raakt er langzaam van doordrongen dat het een loont om een kantoor te renoveren naar een groen label. De RGD eist het en er is aangetoond dat deze kantoren gemiddeld minder lang leegstaan en een hogere huurprijs opbrengen. Energielabel C genoeg? Wist u dat: Groene panden 10 procent meer huuropbrengst hebben? 73 procent van de kantoorgebruikers duurzaamheid belangrijk vindt? Ruim de helft van de kantoorgebruikers wil verduurzamen zonder te verhuizen? De verkoopprijs per m2 van een label A kantoorgebouw gemiddeld 30 procent hoger ligt dan van een gebouw met een D-label? Werknemers van groene organisaties 16 procent productiever zijn? Reden genoeg dus om te gaan verduurzamen. De vraag is alleen hoe ver je daar in moet gaan. Er zit nogal een verschil tussen een C label en het logisch […]

Opinie: Eerst aangenaam binnenklimaat, dan klimaatadaptatie als bonus

Hoe kan de gebouwde omgeving zich aanpassen aan klimaatveranderingen? En hoe kan de gebouwde omgeving zelf een bijdrage leveren aan het verminderen van klimaatveranderingen? Dat is de grote uitdaging bij klimaatadaptatie van gebouwen. Wat hebben een aangenaam binnenklimaat en klimaatadaptatie van gebouwen met elkaar te maken? De opvatting van ir. Atze Boerstra, directeur van BBA Binnenmilieu, is dat het welzijn van de mensen die werken, wonen of verblijven in een gebouw voorop moet staan en dat klimaatadaptatie dan een mooie bonus is. Het realiseren van een adaptief binnenklimaat kan veel bijdragen aan een aangenaam klimaat binnen. Daarnaast biedt het toepassen van een adaptief binnenklimaat ook kansen voor energiebesparing. Twee vliegen in één klap dus. Wat is een adaptief binnenklimaat? Een adaptief binnenklimaat is een binnenklimaat dat zich aanpast aan de omstandigheden en context buiten. Concreet gaat het erom dat gewerkt […]

Opinie: Middelmatig ontwikkelen of streven naar ‘duurzame’ mix?

Onlangs had ik een gesprek met twee ontwikkelaars die een nieuw winkelcomplex gaan bouwen in een van de drukste winkelstraten van een top-3 stad in Nederland. Ze waren terecht enthousiast over hun project. Strak gebouw, uitdagend ontwerp, netjes gecertificeerd met BREEAM. Mooi project, complimenten. Marketingmantra’s De twee mannen hadden hun huiswerk goed gedaan, want de marketingmantra’s vlogen om je oren. Ze wilden vooral ‘duurzame loopstromen en unieke verbindingen in de stad’ creëren. Heeft u ooit op een duurzame loopstroom gelopen? Ja, ‘duurzaamheid is vooral een goede circulatie van mensen realiseren, waardoor plekken gebruikt worden en duurzaam worden’. Ja, plekken kunnen ‘duurzaam’ worden als ze gebruikt worden. Op zich een valide redenering. Een product, ook een winkelcentrum en haar omgeving, moeten vooral gebruikt worden. In essentie volgens mij de kern van ‘duurzaamheid’. Ook is het te prijzen dat de ontwikkelaars een […]

Opinie Gerben van Dijk (SBR): Lessen van de vrijmarkt

Gerben van Dijk, programmamanager bij SBR, klom na Koninginnedag in de pen en zag overeenkomsten tussen de vrijmarkt en de huidige vastgoedmarkt. Vastgoedperspectief Wat deed u op 30 april? Net als half Nederland geslenterd op een vrijmarkt, of als de andere helft een ‘kleedje’ bemenst? Ik hoorde bij de laatste categorie. De kinderen hadden overtollig speelgoed verzameld en dat moest verkocht op het Heemraadsplein in Rotterdam. Rijk zijn we er niet van geworden, maar we hebben wel een leuke ochtend gehad. Ook leerzaam. De vrijmarkt bekeken vanuit vastgoedperspectief. Wellicht hebt u er ook wat aan. Locatie Het begon al bij het vinden van een plekje. Locatie, locatie, locatie is al jaren een ongeslagen mantra in de vastgoedwereld, maar ook voor ons was het belangrijk. Een plekje met loop, schaduw, want het zou mooi weer worden. Maar het was om 8.30 […]

Column: Een gebouw zonder omgeving, is als een boot op het land

(Door Nynke Sijtsma, Rijksgebouwendienst) – Het is goed dat er steeds meer aandacht komt voor het fenomeen gebiedsontwikkeling. Met meer partijen uit de vastgoedketen en belanghebbenden samen een gebied ontwikkelen leidt tot kostenbesparingen, betere ruimtelijke kwaliteit, meer veiligheid en sociale cohesie en, last but not least, tot meer duurzaamheid. Gemeenschappelijkheid Ik zie gebiedsontwikkeling op dit moment als een goed samenspel van het gemeenschappelijk inrichten, beheren en onderhouden van een gebied, het delen van voorzieningen en een gemeenschappelijk energievoorziening. Daarbij is het belangrijk om een gedeeld beeld te hebben van de kwaliteit en functies van het gebied. Die gemeenschappelijkheid is meteen het grootste dilemma, want normaal gesproken is men geneigd te kijken naar de problematiek van alleen het eigen gebouw, en dat is vaak al moeilijk genoeg. Als je de omgeving bij je gebouw wilt betrekken, vraagt dat nog veel meer […]

Column: Facilitair managers moeten laaghangend fruit plukken

Door Vincent le Noble (FMN) – Waarom plukken facilitair managers niet het laaghangend fruit als het gaat om duurzaamheid? Waarom brengen ze niet massaal energiezuinige verlichting en tijdschakelaars of daglichtschakelaars aan? Denk ook aan het stimuleren van gedragsverandering bij de medewerkers van een bedrijf. Hoe vaak zien we niet het raam openstaan terwijl de verwarming brand of dat computerschermen die de hele nacht branden? Compartimentering van kantoren is nog zo’n quick win. Tegenwoordig werken we op de gekste tijden, ook ‘s avonds. Maar om alle computers, kopieermachines en lampen in een gebouw aan te laten kost veel energie en dus ook geld. Zorg daarom voor indivueel afsluitbare kantooreenheden. Waarom nemen facilitair managers niet uit zichzelf dit soort maatregelen, positieve uitzonderingen daargelaten? Ik denk dat het te maken heeft met de rol van de facilitair managers in de organisatie, waarin ze […]

Column: Vertrouwen door transparantie

Jo Daemen (AgentschapNL) – Burgers en bedrijven moeten meer grip krijgen op hun energielasten. Dat is een van de centrale punten in het kabinetsbeleid gericht op energiebesparing in de gebouwde omgeving. Daarbij doet het kabinet nadrukkelijk een beroep op andere overheden en marktpartijen om energiebesparing te realiseren. De rijksoverheid zet zich vooral in om optimale voorwaarden te scheppen in wet- en regelgeving, door het bieden van informatie, maar ook door het uitdragen van de voorbeeldrol van de Rijksgebouwendienst. De afgelopen jaren zijn er diverse instrumenten ontwikkeld om partijen te helpen om zicht te krijgen op hun energiesituatie en verbetermaatregelen. Denk daarbij aan energielabel, EPA-advies, Installatie performance scan, en andere tools die onder andere op de Agentschap NL-site zijn te vinden. Met andere woorden: de informatie is er; nu nog de toepassing! Daarbij zijn de partijen in het veld aan zet. […]

Column: Duurzaamheid met de paplepel erin gieten

Column Jan Aufderheijde (TVVL) – Duurzaamheid vergt een integrale aanpak, want om duurzame gebouwen te realiseren moeten allerlei disciplines om de tafel. Van architect tot installateur en van aannemer tot belegger. Ook is het noodzakelijk om de Total Cost of Ownership in de berekeningen mee te nemen, want pas dan kun je zien of duurzaamheidstoepassingen rendabel zijn. Dus niet alleen de investeringen meewegen, maar ook de exploitatie. Dat is een reden te meer om verduurzaming integraal aan te pakken. Duurzaamheidsbesef We kunnen daarom niet vroeg genoeg beginnen met het verankeren van het duurzaamheidsbesef in de diverse opleidingen. We moeten duurzaamheid er als het ware met de paplepel bij de nieuwe generatie ingieten. Het moet een tweede natuur worden, voor zover het dat bij de jongeren al niet is, om na te denken over de consequenties van bouw en techniek voor […]

Column: Mismatch tussen vraag en aanbod op kantorenmarkt

Het bericht op deze website van 14 juni jl. ‘Het Nieuwe Werken gedijt het beste in een nieuwbouwkantoor’ verdient volgens de auteurs van het rapport een toelichting. Het rapport gaat in op de invloed van ‘Het Nieuwe Werken’ op de kantooromgeving en is geschreven vanuit de ervaring die commercieel vastgoedadviseur CB Richard Ellis heeft met gebruikers. Opdrachtgevers met nieuwe wensen en eisen op het gebied van hun werkomgeving. Het zijn organisaties die steeds meer medewerkers van Generatie Y en Z in dienst hebben en willen aantrekken. Deze generaties zijn gericht op samenwerken en communicatie. Medewerkers maken minder onderscheid tussen privé en werk; Ze willen flexibel en mobiel werken. De invloed hiervan op de werkomgeving blijft niet onopgemerkt. Bezettingsgraden van kantoren nemen af en toch wil de medewerker een inspirerende werkomgeving die als ontmoetingsplek fungeert. Dwingende noodzaak dus om de betekenis van […]

Column: Overheid ook partij in split incentive-debat

Door Cees Jonker (VastgoedBelang) – Bij investeringen in duurzaamheid en energiebesparing is de vraag wie er betaalt en wie het voordeel heeft. In deze discussie over de zogeheten split incentive gaat het meestal om twee partijen: de eigenaar en de huurder van een gebouw. Er is in dit debat echter nog een derde partij die vaak vergeten wordt: de overheid. Want ook de overheid heeft opbrengsten uit vastgoedinvesteringen. Denk aan de verkoop van grond, Onroerende Zaak belasting (OZB), bouwleges en soms ook precario. Daar mag dan ook wat tegenover staan. Bij het verduurzamen van vastgoed gaat het immers niet alleen om panden, maar ook om de omgeving. We willen verduurzamen om leegstand tegen te gaan. Maar verduurzaming van een enkel pand heeft weinig zin, als er geen buslijnen of treinstations in de buurt zijn, als mensen in de lunchpauze niet […]

Column: Markt kantelt goede kant op

Door Rob van Bergen (ISSO) – Vijf tot tien jaar lang hebben we met diverse partijen geprobeerd een push te geven aan verduurzaming van vastgoed. Vaak was het aan dovemansoren gericht. Nu heb ik eindelijk de indruk dat de ontwikkelingen de goede kant op gaan en zelfs aan het versnellen zijn. Hoe komt dat? De grootste stimulans lijkt vanuit de vraagkant te komen. Dat er meer vraag komt naar duurzaam vastgoed is onder andere te danken aan de beschikbaarheid van meer onderzoeksmateriaal. Daaruit blijkt dat duurzaam vastgoed hogere huren oplevert, een hogere transactiewaarde heeft en beter verhuurbaar is. Aan de andere kant hebben de aanbieders meer integrale oplossingen op de plank. Technische systemen zijn nu ook betrouwbaarder en van hogere kwaliteit dan een aantal jaren geleden. Ook kwesties als de split incentive lijken hier en daar al opgelost te worden […]