Case – Kringloopwinkel maakt labelsprong naar energielabel A++

De gemeente Soest heeft de kringloopwinkel Spullenhulp verduurzaamd naar een energielabel A++. Frans Donders, energie coördinator bij de gemeente Soest, vertelt openhartig over het proces om energieneutraal te verduurzamen. Gedurende het proces zijn ook de nodige harde lessen geleerd.

Extra verduurzaming

spullenhulpDe kringloopwinkel Spullenhulp in Soest is in twee fasen verduurzaamd. In 2010 werd een energielabel B behaald met duurzame maatregelen. Twee jaar later besloot de gemeente, met subsidie van de provincie Utrecht, om het pand duurzaam op te plussen naar energielabel A++. Dat is gelukt, terwijl het bouwvolume verdubbeld is.

Labelsprong

Donders somt op welke extra maatregelen zijn getroffen om de labelsprong te maken:

  • 40 kilowattpiek aan zonnepanelen
  • Warmtepomp
  • Warmteterugwinning ventilatie
  • Vegetatiedak
  • Gebouwbeheersysteem
  • Energiemonitoring
  • Extra isolatie
  • Hoogfrequente tl5 verlichting
  • Automatisch dimbare verlichting
  • Hergebruik van regenwater

Wat was jullie doel met deze verduurzaming?
Donders: “We wilden het gebouw energieneutraal maken, zodat het net zoveel energie zou opwekken als zou verbruiken. De provincie Utrecht zag het als een voorbeeldproject en verstrekte een subsidie van 650.000 euro. Met als voorwaarde om te verduurzamen volgens het cradle-to-cradle principe. We vonden de cradle-to-cradle principes mooi passen bij het idee van een kringloopwinkel”.

Welke maatregelen zijn cradle-to-cradle?
Donders: “Van elk materiaal is een levenscyclusanalyse gemaakt. Het bouwmateriaal moest herbruikbaar of demontabel zijn, zowel de oude als de nieuwe bouwonderdelen. We hebben heel veel sloophout gebruikt en dikke isolatie van glas en steenwol. Ook hebben we een groen dak laten plaatsen in combinatie met een zonne-energiesysteem”.

Gebruiker en huurprijs

Donders vertelt dat kringloopwinkel Spullenhulp in eerste instantie geen belangstelling had voor de verduurzaming. Donders: “Ze wilden alleen maar groter huren, maar per vierkante meter niet meer huur gaan betalen. We hebben dit opgelost door de huurprijs per vierkante meter te handhaven. We innen meer huur, omdat ze meer vierkante meters afnemen. Wij betalen de energierekening, maar we verkopen de energie aan de huurder. Met de opbrengsten uit de zonnepanelen dekken we de meerkosten van dit project, daar zit onze winst. Met energieleverancier Greenchoice hebben we een contract dat we 100 procent van onze opwek kunnen wegstrepen met ons verbruik”.

3 leerpunten

Achteraf concludeert Donders dat het gehele proces sneller had gekund. Er lag in 2010 al een plan om te renoveren, maar pas in 2013 zijn afstellingsproblemen met de warmtepomp opgelost. Donders noemt de volgende leerpunten op:

  • De hoofdaannemer en onderaannemers hadden te weinig ervaring met duurzaam renoveren en duurzame technieken. Donders: “We hebben ze moeten opvoeden, zowel bouwkundig als installatietechnisch. Sommigen hadden de purschuim bus in de hand om te isoleren, maar dat was niet de bedoeling. Iedereen was van goede wil, maar de kennis en expertise ontbrak. Achteraf gezien hadden we nog strenger moeten optreden tegen zowel de bouwer als de installateur”.
  • De prestaties van de warmtepomp zijn te hoog ingeschat door het betrokken adviesbureau. Donders: “Een tegenslag voor ons was dat de installatietechnisch adviseur gedurende het proces failliet ging. Ik denk dat we daarom later problemen hebben gekregen met de warmtepomp”.
  • De gemeente wilde een witte dakbedekking, omdat met een koeler gebouw daar de zonnepanelen voordeel van zouden hebben. Toen dat onhaalbaar bleek, zijn op het dak normale zonnepanelen geplaatst.

8 aanbevelingen

Donders heeft desgevraagd een aantal aanbevelingen voor andere gemeenten of organisaties die gaan verduurzamen.

  1. Stel een helder programma van eisen op en neem daarin een concreet ambitieniveau op.
  2. Betrek alle partijen en vooral de toekomstige gebruikers van het gebouw in het proces en het ambitieniveau.
  3. Ontwerp het gebouw zodanig dat je zo min mogelijk isolatievoorzieningen en verwarming- en koelinstallaties nodig zijn.
  4. Pas duurzame materialen en composietloze materialen toe met een lange levensduur en de mogelijkheid van hergebruik (Levens Cyclus Analyse).
  5. Onderzoek mogelijke energiezuinige maatregelen en duurzame energiebronnen.
  6. Controleer referentie projecten waar de energiezuinige maatregelen zijn uitgevoerd of de maatregelen aan de verwachting voldoen.
  7. Keuze van de architect, adviseurs, aannemer en onderaannemers zijn heel belangrijk om de gewenste ambitie en kwaliteit te halen.
  8. Geef duidelijke instructies aan de gebruikers van het gebouw betreft de klimaatbeheersing.

Een antwoord op “Case – Kringloopwinkel maakt labelsprong naar energielabel A++”