Achtergrond

Opinie: Middelmatig ontwikkelen of streven naar ‘duurzame’ mix?

Onlangs had ik een gesprek met twee ontwikkelaars die een nieuw winkelcomplex gaan bouwen in een van de drukste winkelstraten van een top-3 stad in Nederland. Ze waren terecht enthousiast over hun project. Strak gebouw, uitdagend ontwerp, netjes gecertificeerd met BREEAM. Mooi project, complimenten. Marketingmantra’s De twee mannen hadden hun huiswerk goed gedaan, want de marketingmantra’s vlogen om je oren. Ze wilden vooral ‘duurzame loopstromen en unieke verbindingen in de stad’ creëren. Heeft u ooit op een duurzame loopstroom gelopen? Ja, ‘duurzaamheid is vooral een goede circulatie van mensen realiseren, waardoor plekken gebruikt worden en duurzaam worden’. Ja, plekken kunnen ‘duurzaam’ worden als ze gebruikt worden. Op zich een valide redenering. Een product, ook een winkelcentrum en haar omgeving, moeten vooral gebruikt worden. In essentie volgens mij de kern van ‘duurzaamheid’. Ook is het te prijzen dat de ontwikkelaars een […]

Unica – case (2): “Contracten flexibel laten meegroeien met ontwikkeling”

Jan-Maarten Elias, directeur van Unica Ecopower, benoemt de uitdagingen waar zijn bedrijf voor staat bij de duurzame ontwikkeling van het Science Park in Amsterdam. Voor Unica Ecopower ligt er vooral de uitdaging om haar WKO-centrale, die ze al toepast bij meerdere gebouwen, in het gebied verder toe te passen. Elias is echter ook realistisch: “We zijn gewoon een van de partijen. Je moet eerst laten zien dat je een WKO perfect kan exploiteren en een betrouwbare partner bent”. Nieuw proces Het Science Park geldt letterlijk als een innovatief gebied. Er vindt innovatief onderzoek en onderwijs plaats en tegelijkertijd wordt het gebied aangemerkt als een voorbeeld van duurzame gebiedsontwikkeling. Binnen het gebied zijn er meerdere grondeigenaren actief die elk hun eigen installatie-adviseur hebben. Binnen dit spectrum opereert Unica Ecopower. Elias brak in deel 1 van het artikel een lans voor een […]

Unica – case (1): Unica realiseert WKO-centrale in Science Park

Het Science Park in Amsterdam geldt als een gebied waar duurzame technologieën worden gerealiseerd. Eind dit jaar wordt er door Unica en Dura Vermeer een nieuw, duurzaam datacenter opgeleverd, gecertificeerd met LEED. Bijzonder aan het datacenter is dat het WKO-systeemrestwarmte via de bodem doorsluist naar het nabijgelegen gebouw van de Faculteit Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica (FNWI) van de Universiteit van Amsterdam. Certificering Het datacentrum wordt 6.400 vierkante meter groot en met LEED gecertificeerd. Jan Maarten Elias, directeur van Unica Ecopower, legt uit wat dit betekent: “De eigenaar van het datacentrum wil wereldwijd op dezelfde wijze certificeren, waardoor ze vastgoed op dezelfde manier kunnen labelen en waarderen. Ongeacht welke certificering, moet je van te voren je ambitie vaststellen en weten op welke parameters je moet sturen om die ambitie te bereiken. De ambitie is Leed Zilver. Bij LEED tikt het energiedeel […]

Multi Vastgoed case (1): “De Nieuwe Haagse Passage kan er 100 jaar staan”

Het voormalige Marks & Spencer gebouw aan een van de drukste winkelstraten van Den Haag is volledig gesloopt om plaats te maken voor een nieuw winkelcomplex De Nieuwe Haagse Passage. Ontwikkelingsmaatschappij Spuimarkt CV (“OMS”) een samenwerking tussen Multi Vastgoed (2/3) en AM RED (1/3) is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het project. Adjunct-directeur Techniek Niek de Graaf en ontwikkelingsmanager Arjen Seckel van Multi Vastgoed: “Het Bijenkorf-gebouw staat al bijna honderd jaar in de Grote Marktstraat. De Nieuwe Haagse Passage ontwikkelen we ook voor de komende honderd jaar”. Verkleinde kavel De Nieuwe Haagse Passage is ontworpen door de Frans/Amerikaanse architect Bernard Tschumi. In eerste instantie zou ook het naastgelegen V&D gebouw gesloopt worden en meegenomen worden in de nieuwbouw, maar dat ging uiteindelijk niet door. De Graaf prijst Tschumi dat hij zijn ontwerp heeft weten aan te passen aan de verkleinde […]

Opinie Gerben van Dijk (SBR): Lessen van de vrijmarkt

Gerben van Dijk, programmamanager bij SBR, klom na Koninginnedag in de pen en zag overeenkomsten tussen de vrijmarkt en de huidige vastgoedmarkt. Vastgoedperspectief Wat deed u op 30 april? Net als half Nederland geslenterd op een vrijmarkt, of als de andere helft een ‘kleedje’ bemenst? Ik hoorde bij de laatste categorie. De kinderen hadden overtollig speelgoed verzameld en dat moest verkocht op het Heemraadsplein in Rotterdam. Rijk zijn we er niet van geworden, maar we hebben wel een leuke ochtend gehad. Ook leerzaam. De vrijmarkt bekeken vanuit vastgoedperspectief. Wellicht hebt u er ook wat aan. Locatie Het begon al bij het vinden van een plekje. Locatie, locatie, locatie is al jaren een ongeslagen mantra in de vastgoedwereld, maar ook voor ons was het belangrijk. Een plekje met loop, schaduw, want het zou mooi weer worden. Maar het was om 8.30 […]

“Schone energie ondergeschikt aan energieprijs bij vestiging datacenter”

Bouwers van datacenters vinden goedkope energie belangrijker dan schone energie. Dit blijkt uit de Data Centre Risk Index van vastgoedadviseur Cushman & Wakefield. ‘How Clean is your Cloud’ Het energieverbruik van datacenters krijgt steeds meer aandacht. Eerder deze maand luidde milieuorganisatie Greenpeace in haar onderzoek ‘How Clean is your Cloud’ de noodklok. Datacenters van vooral techbedrijven zouden teveel energie slurpen en te afhankelijk zijn van fossiele energiebronnen zoals kolen en nucleaire energie. Apple in het bijzonder zou hierin minder verantwoord opereren in vergelijking met bijvoorbeeld Google en Facebook. Apple reageerde direct op Greenpeace en zegt dat Greenpeace het energieverbruik van haar datacenter in North Carolina veel te hoog inschatte. Het gebouw zou op volle capaciteit twintig megawatt verbruiken in plaats van de honderd megawatt dat Greenpeace berekende. Om minder afhankelijk te worden bouwt Apple een zonnepark en een elektriciteitscentrale van 24 brandstofcellen bij het datacenter. […]

Jones Lang LaSalle: “Klanten vinden energiebesparing belangrijker dan energielabel”

Uit onderzoek van Jones Lang LaSalle (JLL) is gebleken dat duurzame gebouwen gemiddeld meer energie verbruiken dan niet-duurzame gebouwen. Ook wordt volgens de onderzoekers het potentieel van duurzame gebouwen nog onvoldoende gebruikt. Het hogere energieverbruik van duurzame kantoren is te verklaren door een intensiever gebruik van deze kantoren en doordat er meer elektrische apparatuur is geïnstalleerd. In een interview met Energievastgoed beargumenteert Michael Hesp, hoofd research bij JLL, de onderzoeksresultaten. Wat heeft jullie het meest verrast aan de onderzoeksresultaten? Hesp: “Dat de servicekosten van de duurzame kantoren (energielabel A t/m C) gemiddeld hoger liggen dan die van niet-duurzame kantoren (energielabel D t/m G). Tegelijkertijd verbaast het ons niet. Door het hogere comfortniveau in de duurzame kantoren kost het meer energie en geld om het gebouw op continue dezelfde temperatuur te houden. Anderzijds leidt een hoger comfortniveau ook tot meer productiviteit. […]

AT Osborne – case (2): AT Osborne prikkelt aannemers met bonus-malus systeem

Het Rijksmonument Villa Rusthoek in Baarn is door gebruiker, adviesbureau AT Osborne, en eigenaar Triodos Vastgoedfonds getranformeerd van een energielabel G naar een C-label. In deel 1 van de case zijn de maatregelen van het project belicht. In deel 2 licht Marc Hopman, consultant bij AT Osborne, het bonus-malus systeem toe. Centraal staat een praktijkcase van LED-verlichting die aannemer Van den Pol Techniek is aangegaan met AT Osborne. Puntensysteem AT Osborne heeft binnen het renovatieproject besparingprikkels ingebouwd in een puntensysteem, waar een bonus/malus regeling aan vastzit. Dit puntensysteem bestaat uit de volgende elementen: Energieverbruik ten opzichte van nulsituatie: – 20 procent: Max. 9 punten 0 procent: 5 punten + 20 procent: Min 1 punt Energierapportage: Vier energie afwijkingen ten opzichte van de referentie zijn zorgvuldig onderbouwd: 3 punten Drie energie afwijkingen ten opzichte van de referentie zijn zorgvuldig onderbouwd: 2 punten Twee energie afwijkingen ten opzichte van […]

AT Osborne – case (1): Split incentive opgeheven met ‘simpel’ energieprestatiecontract

Het Rijksmonument Villa Rusthoek in Baarn is door gebruiker, adviesbureau AT Osborne, en eigenaar Triodos Vastgoedfonds getranformeerd van een energielabel G naar een C-label. Voor de Rijksgebouwendienst was de duurzame renovatie aanleiding om nog enkel gebouwen met een minimaal energielabel C aan te huren. Marc Hopman, consultant bij AT Osborne, licht het contract toe waarin prestatiegericht onderhoud en energiebesparing een belangrijke rol spelen. Maatregelen Bij het Rijksmonument zijn de volgende maatregelen getroffen: WKO-installatie. Deze is 130 meter diep, aangesloten op een grondwaterbel, die continu een temperatuur van 12 graden Celcius levert. Hierdoor is het mogelijk om in de zomer koude aan te leveren en in de winter het kantoor voor te verwarmen. Warmtepomp Luchtverversingsinstallatie neergezet, waardoor het mogelijk is om warmte en koude efficiënt te distribueren. Biologisch afbreekbare wandisolatie toegepast, die twee keer zo isolerend is dan een gangbaar isolatiepakket in de nieuwbouw. Energiezuinige verlichting […]

Deerns – case (2): Flexibel installatie – en klimaatconcept bij Jeroen Bosch Ziekenhuis

In het nieuwe Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch is een flexibel energie – en klimaatconcept gerealiseerd. Volgens Aad Bijl, vestigingsdirecteur Maastricht bij energie – en installatieadviesbureau Deerns, is een dergelijke hoeveelheid en complexiteit aan installaties nog niet vertoond in de Nederlandse ziekenhuisbouw. Flexibele installaties Bij het project is uitgegaan van flexibel bouwen. Bijl legt uit hoe dat in de praktijk werkt. Bijl: “In het ziekenhuis is de vijfde verdieping het zenuwcentrum van álle techniek, inclusief de warmtepompen. Vanuit deze verdieping wordt via schachten naar boven en beneden de overige verdiepingen met koude en warmte gevoed. Het is flexibel omdat op de centrale verdieping vrij gemakkelijk een installatie bijgeplaatst of gewijzigd kan worden.  Ook is elk gebouw onderverdeeld in vijf afzonderlijke zones, die ook gevoed worden vanuit de vijfde verdieping. Aanpassingen zijn gemakkelijk uit te voeren per zone, zonder het […]

Deerns – case (1): het Jeroen Bosch Ziekenhuis, een complex bouwproject

In het nieuwe Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch is een flexibel energie – en klimaatconcept gerealiseerd. Volgens Aad Bijl, vestigingsdirecteur Maastricht bij energie – en installatieadviesbureau Deerns, is een dergelijke hoeveelheid en complexiteit aan installaties nog niet vertoond in de Nederlandse ziekenhuisbouw. Nieuwbouw Met het nieuwe ziekenhuis zijn er drie bestaande, verouderde ziekenhuizen vervangen. De nieuwbouw omvat 104 duizend vierkante meter en een gerenoveerd deel van 17 duizend vierkante meter. Ook is er een nieuw Regionaal Geestelijk Gezondheidscentrum, een revalidatiecentrum (De Tolburg) en een parkeergarage van 1.100 auto’s gebouwd. Het ziekenhuis is maar liefst 180 meter lang, 22 meter breed en negen verdiepingen hoog. Medio 2007 is de eerste paal geslagen en in eind 2008 is het hoogste punt bereikt. Begin 2011 is het ziekenhuis opgeleverd. Investeringen Voor de realisatie is 400 miljoen euro uitgetrokken, waarvan 250 miljoen euro […]

DGBC: nieuwe benchmark duurzaamheid
 en energieverbruik

Platform-lid Dutch Green Building Council (DGBC) en bbn adviseurs lanceren 19 april een benchmark voor duurzaamheid en energieverbruik. De lancering vindt plaats op de beurs Building Holland in de Amsterdamse RAI, waar de eerste deelnemers bekend worden gemaakt. Interactief gebruik Met de benchmark worden de initiatieven van DGBC en bbn adviseurs (Vastgoedmaps) gebundeld. Deelnemers kunnen de benchmark interactief gebruiken om hun portefeuille te ijken en te vergelijken. De benchmark richt zich op vastgoedeigenaren – en gebruikers zoals beleggers, bedrijven en overheden. Aan de tool Vastgoedmaps van bbn adviseurs doen al de volgende partijen mee: KLM, Mayfield, Schiphol Real Estate, Breevast, NSI, Gemeente Emmen en Gemeente Almere. Kosteloze toegang De betaversie van de benchmark start met de registratie van kantoren. Later worden er andere functies aan toegevoegd. Deelnemers krijgen kosteloos toegang tot het interactieve dashboard van Vastgoedmaps. Op de website van DGBC […]

Provincie Noord-Holland – case (2): “Inspecties op duurzaamheid essentieel bij renovatie”

Projectmanager Kees Schouten van de Provincie Noord-Holland stelt dat duurzaamheidsinspecties tijdens de uitvoering een van de belangrijkste leerpunten is geweest. Schouten: “Nog belangrijker is een deskundig, toegewijd projectteam met een groot collectief geheugen”. De renovatie van het hoofdkantoor van de provincie geldt als een voorbeeldproject binnen het UKP-NESK programma van AgentschapNL. Resultaten De maatregelen vertalen zich terug in de volgende resultaten: Afname van het energieverbruik ten opzichte van het huidige gebouw (57,3 kilogram/m3) naar 16,3 kilogram/m3. Dit levert een 72 procent CO2-emissiereductie. Afname van het energieverbruik qua materiaal. Van 117,3 kilogram/m3 in de bestaande situatie naar 5,1 kilogram/m3. Dit heeft het 96 procent CO2-emissiereductie opgeleverd. Gemiddelde GPR-score van 9,1 in het definitieve ontwerp. De scores op de GPR-onderdelen zijn: Energie (8,7), Milieu (8,0), Gezondheid (9,4), Gebruikskwaliteit (9,8) en Toekomstwaarde (9,6) Een opwaardering van het energielabel van G naar A++ De EPC-waarde (Energieprestatie coëfficiënt) […]